ربيع بن أحمد الأخويني البخاري

695

هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )

اكنون ازين همه رنكها نارنجى و ترنجى و تبنى دليل « 1 » بوذ بر نضج ، و آن ديكران دليل نبوند جه بعضى « 2 » خام بوند و بعضى سوخته . باز بقوام معتدل دليل بوذ بر نضج ، و قوام تنك دو گونه بوذ : يك كونه « 3 » با رنك سبيذ بوذ و آن دليل بوذ بر دورى [ او از ] « 4 » نضج ، و ديكر « 5 » برنك نارى بوذ و اين دليل بوذ بر صفرا « 5 » و دورى او از نضج ، باز قوام غليظ نيز دو كونه بوذ : يكى با رنك سبيذ بوذ « 6 » و اين دليل بوذ بر خلطى « 7 » خام بلغمى ، و ديكر با رنك سرخ و اين دليل بوذ بافراط « 8 » نضج « 8 » و غايت احتراق و سبرى شدن رطوبات و خاصه آن هنكام كى اندك‌اندك سطبر كشته بود ، و انك معتدل بوذ برنك و قوام « 9 » دليل بوذ بنضج و آن ديكران نبوند ، و بوذ كمعتدل بوذ برنك ، و بقوام « 10 » نبوذ ، و لكن نبود كه بقوام معتدل بوذ و برنك « 10 » نبوذ ، و تمام آن بود كه هم برنك و هم بقوام معتدل بوذ ، و بوذ كه بول روشن ايذ و روشن بماند ، « 11 » يا تنك بيايذ « 11 » و تنك بمانذ ، و بوذ كه تيره بيايذ و تيره بمانذ ، « 12 » يا سطبر بيايذ « 12 » و سطبر بمانذ ، و بوذ كى تيره آيذ و روشن كردذ و آن تيركى ببن قاروره بماند ، يا سطبر آيذ و تنك كردذ و ان سطبرى ببن ( f . 554 ) قاروره بمانذ ، و بوذ كروشن آيذ و باز تيره كردذ ، يا تنك آيذ و « 13 » باز سطبر كردذ وز « 14 » همه بهتر و نزديك‌تر بنضج آن بوذ كى بول تيره آيذ « 15 » و روشن كردذ زوذ « 15 » يا سطبر آيذ و تنك كردذ زوذ و اين دليل آن بوذ كى اندر ركها خلطى « 16 » بوذ خام « 16 » و لكن حرارت معتدل با او بوذ و زوذ تميز كند ورا « 17 »

--> ( 1 ) - ف : افزوده . دليل ( 2 ) - ب ه : ازو ( 3 ) - ف : يكى كونه ( 4 ) - از « ف » و « ب ه » افزوده شد ( 5 - 5 ) - ف : باز رنك نارى بوذ و اين دليل بر صفرا بوذ ( 6 ) - ف : « بوذ » ندارد ( 7 ) - ف : خلط ( 8 - 8 ) - ف : طبخ ( 9 ) - ف : بقوام ( 10 ) - ب ه : معتدل ( 11 - 11 ) - ف : و تنك ايذ ( 12 - 12 ) - ف : و سطبر ايذ ( 13 ) - ف : « و » ندارد ( 14 ) - ف : و از ( 15 - 15 ) - ف : و زوذ روشن كردذ ( 16 - 16 ) - ف : خام بوذ ( 17 ) - ف : « ورا » ندارد